Podróż przez cztery pory roku. Recenzja spektaklu „Królowa Śniegu”

Za pomocą rozmaitych technik i stylów tańca, barwnej scenografii opartej głównie na projekcjach oraz za pomocą przepięknych kostiumów, a także nietuzinkowego kolażu muzycznego – udało się stworzyć coś w rodzaju tanecznego musicalu. Można nawet zaryzykować stwierdzenie, że podczas gdy dzieci chłoną historię czerpiącą z baśni Hansa Christiana Andersena, rodzice bawią się równie dobrze (jeśli nie lepiej) – między innymi dzięki nawiązaniom do popkultury.

Kielecki Teatr Tańca ma wprawę i doświadczenie w tworzeniu takich widowisk (Dziadek do orzechów, Kopciuszek, Syrenka Ariel). Nie ukrywam, że jedne bardziej, a drugie mniej przypadły mi do gustu. Pomysł w nich goni pomysł, a chęć wykorzystania umiejętności w rozlicznych technikach tańca różnych grup wiekowych uczniów szkoły KTT – czasem walczy i wygrywa ze spójnością dramaturgiczną i logiczną narracją.

Szczęściem w Królowej Śniegu nie ma tego problemu. Gerda udaje się do królestwa zimy, czyli na biegun północny, gdzie zła królowa zabrała Kaja – zaczarowanego przez okruch magicznego zwierciadła. Podróż Gerdy przez pozostałe pory roku jest logicznie wytłumaczona i usprawiedliwiona przez kolejne divertissement reprezentujące: wiosnę, lato i jesień. A są one już to piękne i czarujące, już to komiczne. Wątła w oryginale, choć działająca na emocje dramaturgia baśni, zostaje tu rozciągnięta w czasie przez szereg tańców w wykonaniu grup bohaterów, z którymi styka się Gerda. W tej najbardziej rozbudowanej partii spektaklu występuje Małgorzata Boruń i rzeczywiście potrafi utrzymać uwagę widza, prezentując przy tym obycie z każdym niemal stylem tańca – od neoklasycznego po hip-hop.

Mali i duzi widzowie otrzymują taneczną i wizualną ucztę. Przed ich zachwyconymi oczami przewijają się: korowody jeżdżących po lodzie łyżwiarzy, dwa urwisowate i drapieżne diabły z magicznym zwierciadłem, a potem jaskółki, bociany, żaby, plażowicze i osy (!), Cyganie i Cyganki, pingwiny, Eskimosi… i kto by to wszystko spamiętał! O ile nie wszystkie projekcje w tle, które tworzą lwią część scenografii – są prawdziwie artystyczne (i chyba brała w ich tworzeniu udział sztuczna inteligencja), o tyle – już po raz kolejny – kostiumy projektu Małgorzaty Słoniowskiej stanowią mistrzowski pokaz inwencji. Żaby mają wielkie głowy i wyłupiaste oczy, a jednak mogą swobodnie tańczyć i to nawet na pointach. Podobnie róże uwalniające się z ogródka babci, która za pomocą magicznego grzebienia chce pozbawić Gerdę wspomnień i zatrzymać ją u siebie na zawsze. Oszałamiająco wypada jesienny obraz cygańskiego taboru w stonowanych barwach ziemi i jesiennych liści. Robi on ogromne wrażenie dzięki obszernym, falującym spódnicom tancerek i oczywiście dzięki żywiołowym tańcom węgierskim i cygańskim. Za pomocą prostych środków kostiumografka przemienia tancerza w renifera, a dzieci – w rozkoszne pingwiny z bieguna południowego. Jest to sprytny zabieg w libretcie, by je pokazać – Gerda myli drogę i zamiast na biegun północny trafia na południowy, ale ma szansę szybko przemieścić się tam, gdzie trzeba – dzięki zabawnemu aeroplanowi.

Autorką koncepcji spektaklu, libretta i większości choreografii jest dyrektorka Kieleckiego Teatru Tańca – Elżbieta Pańtak, ale KTT zaprosił też do współpracy przy tym widowisku drugą choreografkę – Antoninę Kaminską z Ukrainy. Szwów między pracą obu pań nie widać, zatem współpraca przebiegła pomyślnie. Na scenie mieszają się taneczne techniki. Szczególne miejsce wśród nich zajmuje broadway jazz. Nie można bowiem zapominać, że kielecki zespół bazuje głównie na tańcu jazzowym i jest jedynym takim zespołem w Polsce. Jazzowemu popisowi służy sekwencja z panem lato – nieco zblazowanym i gwiazdorzącym niczym aktor z Hollywood lat 20. Towarzyszy mu chmara zapatrzonych w niego plażowiczek w stosownych do stylu epoki kostiumach kąpielowych. Pojawia się nawet (odważnie) – dla odmiany w wykonaniu plażowiczów – taniec w samych ręcznikach, który jednak nie wypadł zbyt przekonująco… Chyba wolałam nie widzieć tych cielistych gatek. Sceny w krainie lodu nawiązują do klasycznej rewii ze schodami i z samą królową śniegu w bajecznej, śnieżnej kreacji.

Jeśli coś mi przeszkadzało w rozkoszowaniu się spektaklem, to nadmierne zróżnicowanie tkanki muzycznej – od Czterech pór roku Antonia Vivaldiego po dość męczący hip-hop, usprawiedliwiany na dodatek przez wniesienie przez Eskimosów na scenę boomboxa. To wprawdzie charakterystyczny element raperskiej kultury, ale (być może mam tu zbyt konserwatywne poglądy) źle przeze mnie tolerowany ze względu na nadmierny hałas uszkadzający wszystkim dookoła słuch. A przez możliwość przenoszenia boomboxa z miejsca na miejsce – zmusza się postronnych przechodniów do słuchania niechcianych dźwięków. Muzyka – płynąca z głośników – była też moim zdaniem za głośna.

Była jeszcze jedna łyżka dziegciu w tym skądinąd przesympatycznym widowisku. Po raz kolejny oglądałam w KTT spektakl z udziałem seniorów z Kieleckiego Uniwersytetu Trzeciego Wieku i coraz gorzej tę trochę sztucznie doklejoną część toleruję. Walor włączający projektu Przestrzenie Sztuki – Taniec jest wielki, a połączenie na jednej scenie zawodowych tancerzy, uczniów szkoły tańca i seniorów jest nie do przecenienia. Mimo to sam udział tych ostatnich i scena przez nich odegrana jest powtarzalna, mdła i sztuczna, a przy tym do znudzenia moralizatorska. Seniorzy wygłaszają swoje wspomnienia o ulubionych baśniach Andersena niczym uczniowie czytający szkolne wypracowania. Toczą też bitwę na papierowe kulki. Pani nauczycielka kilka razy powtarza frazes o tym, że dobro zwycięża zło, a odwaga, przyjaźń i miłość mogą pokonać każdą przeciwność. Jestem przekonana, że zasiadające na widowni dzieci takie moralitety nie przekonują, a dla towarzyszących im dorosłych są strasznie banalne. Przesłanie wypływające z przygód dzielnej Gerdy, która nie poddaje się nawet związana przez rozbójników, mówi samo za siebie.