z 4
Aktualny widok
7
Węgierski kompozytor, dyrygent i pedagog. Urodził się w Transylwanii,
w węgierskim mieście Székely-Udvarhely, przyłączonym po wojnie do
Rumunii. Poza nauką w szkole podstawowej uczył się muzyki (pianino,
skrzypce, flet, perkusja, śpiew chóralny). W 1958 roku został przyjęty do
Konserwatorium w Budapeszcie, gdzie w 1963 roku otrzymał dyplom
z kompozycji. Korzystając ze stypendium przyznanego przez niemiecki
Urząd ds. Wymiany Uniwersyteckiej wyjechał do Kolonii i zaczął stu
-
diować dyrygenturę w Hochschule für Musik, naukę zakończył w 1968
roku z kolejnym dyplomem. W tym samym roku rozpoczął ośmioletnią
współpracę z Zespołem Stockhausena jako muzyk, technik i dyrygent;
na początek wziął udział w wykonaniu
Hymen
Stockhausena w Théâtre
de la Cité w Villeurbanne. W 1971 roku nawiązał także kontakty ze stu
-
diem muzyki elektronicznej Rozgłośni WDR (Westdeutsche Rundfunk)
w Kolonii. Na zaproszenie Pierre’a Bouleza poprowadził w Paryżu kon
-
cert inauguracyjny Ensemble Intercontemporain (1978) i został później
jego szefem muzycznym. Rok później, podczas Festiwalu w La Rochelle
pokierował Ensemble Itinéraire przy prawykonaniu
Intervalles-Intérieurs
na klarnet, puzon, skrzypce, wiolonczelę, perkusję i taśmę magneto
-
fonową. W 1985 roku został mianowany pierwszym gościnnym dyry
-
gentem Orkiestry Symfonicznej BBC w Londynie, na stanowisku tym
pozostał przez trzy lata. W 1991 roku z myślą o młodych kompozyto
-
rach i dyrygentach założył International Eötvös Institute and Foundation.
W następnym roku objął funkcję pierwszego gościnnego dyrygenta
Orkiestry Festiwalu w Budapeszcie. Został też wykładowcą w Hochschule
für Musik w Karlsruhe. W 1994 roku otrzymał angaż na pierwszego dyry
-
genta Radiowej Orkiestry Kameralnej w Hilversum (Holandia). W 1998
roku, razem z Kentem Nagano pokierował prawykonaniem
Trzech sióstr
w reżyserii Ushia Amagatsu na scenie Opery Lyońskiej. Przedstawienie
nagrane i opublikowane przez DG, otrzymało wiele nagród, w tym Grand
Prix krytyki francuskiej i Nagrodę Victoire de la Musique. We Frankfurcie
zadyrygował prawykonaniem
Dwóch monologów
z udziałem Wojtka Dra
-
bowicza i Orkiestry Südwestfunk, a w Mediolanie prawykonaniem dzieła
Replica
na altówkę z orkiestrą, z udziałem Orkiestry Filharmonicznej La
Scali. W 2003 roku został głównym gościnnym dyrygentem Orkiestry
Symfonicznej Göteborga, w latach 2003-2005 gościnnie kierował Orkie
-
strą Radia Stuttgart. W 2008 roku poprowadził prawykonanie
Lady Sara
-
shiny
w Opéra de Lyon, w
reżyserii Ushia Amagatsu. W sezonie 2009/10
był szefem (gościnnym) Orkiestry Symfonicznej Radia Wiedeńskiego.
Wśród jego licznych kompozycji znajdują się m.in.:
Kosmos
na forte
-
pian (1961),
Mese
, pierwsza kompozycja elektroniczna (1968),
Harakiri
(1973), pierwsza wersja
Windsequenzen
na zespół instrumentów dętych
(1975), druga wersja
Windsequenzen
(1981),
opera kameralna
Rada
-
mes
(1976),
Chinese Opera
na orkiestrę (1986),
Insetti Galanti
(1990),
Psychokosmos
na cymbały i orkiestrę (1993),
Psalm 151
„In
memoriam
Frank Zappa”
na perkusję solo lub na cztery perkusje,
Thunder
na kotły
solo (1994),
Atlantis
na baryton, głos dziecięcy, cymbały, chór wirtual
-
ny i orkiestrę (1995),
Shadows
na flet, klarnet elektroniczny i orkiestrę
(1996),
As I Crossed a Bridge of Dreams
(1999),
zeroPoints
(2000),
trzecia wersja
Windsequenzen
z akordeonem,
IMA
na chór i orkiestrę,
opera
Balcon
(2002),
Jet Stream
na trąbkę i orkiestrę (2003),
Angels
in America
(2004), utwór fortepianowy dla dzieci:
UNICEF, Ein Funffin
-
gerstück, um eine Geschichte zuerfinden
(2005),
CAP-KO
, koncert na
fortepian, klawiaturę elektroniczną i orkiestrę,
Natasza
na kontratenor lub
sopran, skrzypce, klarnet i fortepian (2006),
Erdenklavier-Himmeklavier
nr 2,
„In memoriam Luciano Berio”
na fortepian solo,
Seven
na skrzypce
i orkiestrę (2007),
Levitation
na dwa klarnety i orkiestrę smyczkową,
Kon
-
cert na dwa fortepiany
,
Love and other Demons
(2008),
Die Trag
ö
die des
Teufels
(2010),
Cello Concerto Grosso
(2011). Przez wiele lat pracował
dla kina; w latach 1962-1991 napisał muzykę do ponad piętnastu filmów
zrealizowanych przez węgierskich reżyserów. Jest laureatem nagród
i wyróżnień, otrzymał m.in.: francuskie tytuły Oficera i Komandora Orderu
Sztuki i Literatury, węgierskie Nagrody im. Beli Bartóka oraz im. Lajosa
Kossutha, niemiecką Nagrodę Christopha i Stephana Kaske, Nagrodę
Muzyczną Królewskiego Towarzystwa Filharmonicznego w Londynie,
Frankfurter Musikpreis, Nagrodę Kompozytorską Pro Europa; a przez
Biennale di Venezia został uhonorowany Złotym Lwem za całokształt pra
-
cy muzycznej. (fot. M. Borggreve)
p e t e r
E Ö T V Ö S
26
27
C H
r
I S
t
I A N S C H U M A N N
Dyrygent. Urodził się w Niemczech. Jego rodzice byli Węgrami. Studio
-
wał dyrygenturę, fortepian i teorię muzyki na Uniwersytecie Muzycznym
we Freiburgu. Dyplom uzyskał na Uniwersytecie im. Liszta w Weimarze
(2007) w klasie Nicolása Pasqueta (dyrygentura) i Michaela Obsta (kom
-
pozycja). W czasie studiów jego pedagogami byli m.in.: Pierre Boulez,
George Hurst, Mikhail Jurowski, Kurt Masur, Jorma Panula i Yuri Simonov.
Jeszcze jako student dyrygował spektaklami:
Jaś i Małgosia
Humperdincka,
Wesele Figara
Mozarta i
Kopciuszek
Rossiniego. W 2006
roku we Frankfurcie nad Menem miała miejsce premiera jego własnej opery kameralnej
Todesmonolog
, a w 2007 roku przygotował pra
-
premierę opery
Ganna oder die Wahnwelt
Hansa Kraus-Hübnera w Teatrze Fürth w Niemczech. Miał sposobność być asystentem takich
dyrygentów, jak: Christoph von Dohnanyi, Gustavo Dudamel, Peter Eötvös, Esa-Pekka Salonen, David Stern i Frank Strobel. Podczas kursu
mistrzowskiego, który prowadził Yuri Simonov z Orkiestrą Liszta-Wagnera, zdobył pierwszą nagrodę w międzynarodowym konkursie dyry
-
genckim w Budapeszcie (2007). W tym samym roku został asystentem Petera Eötvösa na Festiwalu w Lucernie przy realizacji przedsta
-
wienia
Gruppen
Stockhausena, a rok później asystentem Lucasa Visa podczas pracy nad
Mixtur 2003
w ramach cyklu Radia Bawarskiego
„Musica viva”. W sezonie 2008/2009 był stypendystą Międzynarodowej Akademii Dyrygentów powołanej przez Fundację Kultury Allianz;
podczas finałowego koncertu Akademii w Royal Albert Hall wystąpił z londyńską Philharmonia Orchestra. W 2009 roku zadebiutował jako
dyrygent podczas Warszawskiej Jesieni, a następnie na Festiwalu Tonlagen w Hellerau k. Drezna. W latach 2007-2009 związany był także
ze szwajcarskim zespołem w St. Gallen, gdzie dyrygował m.in. przedstawieniami
Carmen
Bizeta i
Święta wiosny
Strawińskiego; powrócił
tam w 2010 roku, by poprowadzić pierwszą inscenizację opery
Jakob von Gunten
Benjamina Schweitzera. W tym samym roku zadyrygo
-
wał
Czarodziejskim fletem
Mozarta w Würzburgu. Po debiucie w Bawarskiej Operze Państwowej w Monachium (2010), rok później pokie
-
rował tam przedstawieniami najnowszej opery Petera Eötvösa
Die Tragödie des Teufels
. Koncertował z takimi orkiestrami, jak: Beethoven
Orchester Bonn, Filharmonia Łódzka im. Artura Rubinsteina, Orkiestra Filharmoniczna w Hanoi, Hofer Symphoniker, Jenaer Philharmo
-
nie, Nürnberger Symphoniker, Philharmonia Orchestra w Londynie, Philharmonie Thüringen w Gerze, Philharmonisches Staatsorchester
Mainz, Saarländisches Staatsorchester Saarbrücken, Sinfonieorchester Aachen, Staatskapelle Weimar, Thüringen Philharmonie Gotha oraz
Ensemble Resonanz i Österreichisches Ensemble für Neue Musik. W Abu Dabi dyrygował Orkiestrą Akademii im. Sibeliusa, w Czechach
poprowadził koncert skrzypcowy Berga
Dem Andenken eines Engels
, a
IX Symfonię
Beethovena - w Portland (USA). Jako asystent był
dyrygentem zespołów: Budapeszteńskiej Orkiestry Festiwalowej, Kopenhaskiej Orkiestry Filharmonicznej, Ensemble InterComtemporain,
Hamburger Symphoniker, London Philharmonic Orchestra, MDR-Sinfonieorchester Leipzig, Staatskapelle Dresden oraz Symphonieorche
-
ster des Bayerischen Rundfunks. W sezonie 2010/2011 był asystentem Franka Strobela i przejął od niego próby z Philharmonie Luxembo
-
urg, Narodową Orkiestrą Symfoniczną Polskiego Radia w Katowicach, Wiener Symphoniker oraz Tonkünstler-Orchester Niederösterreich.
Prowadził koncerty w Hanoi i Ho Chi Minh (d. Sajgon), występował z zespołami: Orkiestrą Symfoniczną Pannon w Pécs (Węgry), Orkiestrą
Symfoniczną Aarhus, ensembleKONTRASTE, Neue Philharmonie Frankfurt, Hamburger Symphoniker, Mecklenburgische Staatskapelle,
Württembergische Philharmonie oraz Südwestdeutsche Philharmonie Konstanz. W swoim dorobku ma m.in. pierwsze nagranie
Koncertu
na dwie gitary i orkiestrę
Germaine Tailleferre oraz nagranie oryginalnej muzyki Michaela Obsta do filmu
Nosferatu
Wilhelma. F. Murnaua
z 1921 roku. (fot. © I. Körmendi)
r e
A
l
I
z
A
t o r z y
i
w y k o
N A
w
C
y
28
29
U S H I
o
A M A G A
t
S U
Japoński reżyser, choreograf i designer. Twórca zespołu tańca butoh pod nazwą San
-
kai Juku, który założył w 1975 roku. Stworzył dla niego spektakle
Amagatsu Sho
(1977),
Kinkan Shonen
(1978) i
Sholiba
(1979). W 1980 roku odbył z nim swoje
pierwsze światowe tournée. W 1981 roku związał się z paryskim Théâtre de la Vil
-
le, gdzie zrealizował kilkanaście spektakli. W tym samym roku jego kolejne autorskie
przedstawienie
Bakki
miało swoją premierę podczas Festiwalu w Awinionie. W 1988
roku na zamówienie amerykańskiej Jacob’s Pillow Foundation przygotował
Fushi
do muzyki Philipa Glassa. W 1989 roku został dyrektorem artystycznym Spiral Hall
w Tokio, gdzie wyreżyserował
Apocalypse
(1989) i
Fifth-V
(1990). W 1997 roku
przygotował w Tokio spektakl
Zamek Sinobrodego
Bartóka, którym dyrygował Peter
Eötvös. Później wyreżyserował opery Eötvösa:
Trzy siostry
(1998) i
Lady Sarashinę
(2008) w Opéra National de Lyon. Wśród jego licznych inscenizacji są premiery zreal
-
izowane dla Théâtre de la Ville:
Jomon Sho
(1982),
Netsu No Katachi
(1984),
Unetsu
- The Egg Stands out of Curiosity
(1986),
Shijima - The Darkness Calms Down in
Space
(1988),
Omote - The Grazed Surface
(1991, koprodukcja z tokijskim Teatrem
Ginza Saison),
Yuragi - In a Space of Perpetual Motion
(1993, koprodukcja z tokijs
-
kim Teatrem Ginza Saison i CNDC l’Esquisse z Angers),
Hiyomeki - Within a Gentle
Vibration and Agitation
(1995, koprodukcja z tokijskim Teatrem Ginza Saison, Théâtre Saint Quentin en Yvelines, Scene Nationale, przy współpracy
CNDC l’Esquisse w Angers),
Hibiki - Resonance from Far Away
(1998, koprodukcja z University of Iowa - Hancher Auditorium i Biwako Hall Center
for the Performing Arts w Shiga w Japonii),
Kagemi - Beyond the Metaphors of Mirrors
(2000, koprodukcja z Biwako Hall Center for the Performing
Arts w Shiga),
Utsuri - Virtual Garden
(2003, koprodukcja z Biwako Hall Center for the Performing Arts w Shiga),
Toki - A Moment in the Weave Time
(2005, koprodukcja z japońskim Kitakyushu Performing Arts Center),
Tobari - As if in an Inexhaustible Flux
(2008, koprodukcja z japońskim Kitakyushu
Performing Arts Center),
Utsushi
(2008, we współpracy z Centre National de Creation et de Diffusion Culturelles de Chateauvallon, gdzie odbyła się
premiera),
Kara
Mi - Two Flows
(2010, koprodukcja z japońskim Kitakyushu Performing Arts Center). Premiera spektaklu
Umusuna - Memories before
History
(2012) w koprodukcji z Biennale de la Danse w Lyonie, Théâtre de la Ville i japońskiego Kitakyushu Performing Arts Center miała miejsce
w Opéra de Lyon. W 1997 roku wyreżyserował koncert Takashi Kako
Layers of Colour
w Tokio; w 2005 roku wznowił
Kinkan Shonen
. W 2007 roku
spektakl
Toki
zdobył Grand Prix w dziedzinie sztuk widowiskowych przyznawane przez koncern Asahi (Asahi Performing Arts Awards). Artysta jest
laureatem wielu nagród i wyróżnień, otrzymał m.in. nagrodę za całokształt twórczości od japońskiego ministra edukacji, kultury, sportu, nauki i tech
-
niki; francuskie Ministerstwo Kultury uhonorowało go tytułem Kawalera Orderu Sztuki i Literatury; jego spektakl
Hibiki
zdobył Nagrodę im. Laurence’a
Oliviera za najlepsze nowatorskie przedstawienie taneczne. (fot. © Arisugawa)
M A S A
t o
M
o
o t
A
Projektant kostiumów, charakteryzator, stylista fryzur. Profesor Musashino Art. University. Absol
-
went Bunka Fashion College. Działalność zawodową rozpoczynał od tworzenia akcesoriów
i kostiumów dla telewizji, współpracował także z koncernem kosmetycznym Shiseido. Potem na
swojej drodze artystycznej spotkał reżysera Ushio Amagatsu, który zaprosił go do zaprojektowa
-
nia kostiumów w spektaklu
Unetsu
na scenie paryskiego Théâtre de la Ville (1986). Stworzył je
też do przedstawienia
Natura Morta
, prezentowanego w ramach Wystawy Światowej w Australii
(1988). Zaprojektował także kostiumy m.in. do takich spektakli, jak:
Opera za trzy grosze
Brechta
w Setagaya Public Theatre,
Tea
(Tan Dun) w Santa Fe Opera,
Krwawe gody
(Garcia Lorca) w Tokyo
Globe Theatre,
Hysteria
(Terry Johnson) w Tram Theatre,
Kandyd
(Bernstein),
Zamek
(Kafka)
i
L’illusion comique
w tokijskim Nowym Teatrze Narodowym. Jego ostatnie realizacje, to:
Potępie
-
nie Fausta
(Tokio Bunka Kaikan, 2010),
Tensyu
Monogatari
(2011) oraz
Dziecko i czary/Godzina
hiszpańska
(2012) w Nowym Teatrze Narodowym. (fot. arch. artysty)
k
A M I M A N N S
Asystent reżysera. Urodziła się w Berlinie. Studiowała choreografię w tamtejszej
Hochschule für Schauspielkunst „Ernst Busch” oraz reżyserię pod kierunkiem Ana
-
tolija Vassilieva w École Nationale Supérieure des Arts et Techniques du Théatre de
Lyon. Była stypendystką Fundacji Deutsche Bank. Współpracowała jako asystentka
z takimi reżyserami, jak: Peter Stein i Alex Ollé (La Fura dels Baus). Była asystentką
artystyczną Ushio Amagatsu w Opéra National de Lyon i paryskiej Opéra Comique.
Sama także reżyseruje, a jej przedstawienia pokazywane były m.in. w Festspielhaus
Hellerau, Kammerspiele Magdeburg, Bockenheimer Depot Frankfurt oraz w Greiz
podczas Thüringer Theaterherbst. Na scenie monachijskiej Bayerische Staatsoper
zrealizowała spektakl
Spielleiterin
. (fot. S. George)
N A
t
S U
y
U
k
I N A
k
A N I S H I
Scenograf. Uznawany jest za wybitnego twórcę w świecie malarstwa współczesnego. Urodził
się w Tokio. W 1958 roku ukończył studia w dziedzinie malarstwa olejnego na tamtejszym Uni
-
wersytecie Sztuk Pięknych i Muzyki. Od 1959 roku jego dzieła są regularnie wystawiane w retro
-
spektywach zarówno w Japonii, jak i za granicą. Do najbardziej znanych należą:
Nowe japońskie
malarstwo i rzeźba
pokazane po raz pierwszy w nowojorskim Muzeum Sztuki Współczesnej
(1965),
Pięciu japońskich artystów współczesnych
(Kunsthalle w Düsseldorfie 1983),
Japonia
awangardy 1910-1970
w paryskim Centre Georges Pompidou (1986-1987); organizowane są
także indywidualne wystawy malarstwa i instalacji artysty, m.in. w Muzeum Sztuki Nowoczesnej
(1989), Muzeum Sztuki Współczesnej (1997) w Tokio oraz w Muzeum Sztuki Kawamura Memorial
DIC w Chiba (2012). Pracę artystyczną dla japońskiego tańca butoh rozpoczął w 1962 roku. Jest
profesorem honorowym tokijskiego Uniwersytetu Sztuk Pięknych i Muzyki. Stworzył scenografię
do
Trzech sióstr
(1998) i
Lady Sarashiny
(2008) Petera Eötvösa, prapremiery obu oper miały
miejsce na scenie Opéra de Lyon. (fot. arch. artysty)
y
U
k
I
k o
y o
S H I M
o t o
Projektantka świateł. Pochodzi z Japonii. Jest absolwentką
Uniwersytetu Doshisya w Kyoto. Pierwsze zawodowe zain
-
teresowania jako oświetleniowiec skierowała ku teatrowi
i tańcowi. W 1998 roku dołączyła do zespołu Sankai Juku,
którym kierował Ushio Amagatsu. W 2005 roku otrzymała
nagrodę miasta Kyoto w dziedzinie sztuki i kultury. W latach
2007-2008 w ramach współpracy z paryskim Théâtre de la
Ville, uczestniczyła w praktykach dla studentów zagranicz
-
nych. (fot. arch. artystki)
30
31
I
l
S
e
e e r e
N S
Sopran. Urodziła się w Belgii. Naukę śpiewu rozpoczęła w wieku 14 lat w Instytucie Lemmensa w Louvain.
W 2004 roku ukończyła Akademię Operową pod kierunkiem Jard van Nes (Amsterdam/Haga). W tym samym
roku otrzymała Nagrodę im. Arleen Auger podczas Międzynarodowego Konkursu Wokalnego w s-Herto
-
genbosch i nagrodę specjalną jako finalistka wyróżniająca się w kategoriach: opera, oratorium, pieśń. Jest
laureatką nagrody za interpretację przyznanej przez Jeugd en Muziek Vlaanderen oraz III Nagrody w Konkur
-
sie Wokalnym ARD.
Występowała z wieloma znanymi orkiestrami, m.in. z Münchner Rundfunkorchester,
Holenderską Orkiestrą Filharmoniczną, Orkiestrą XVIII Wieku, Orkiestrą Radia Holenderskiego, Orchestre
National de Lille, Filharmonią Arnhem, Filharmonią Brukselską, Królewską Filharmonią Flamandzką, Anima
Eterna, Orkiestrą Teatro São Carlos w Lizbonie.
W cyklu koncertowym Vrijdag van Vredenburg w Utrechcie wystąpiła w
Królu Dawidzie
Honeggera i
Mszy
koronacyjnej
Mozarta pod dyrekcją Michaela Schønwandta oraz w
Brentano Lieder
R. Straussa z zespołem
Het Gelders Orkest pod dyrekcją Martina Siegharta. W Concertgebouw wykonywała partie: Yniolda w
Pele
-
asie i Melizandzie
Debussy’ego, Jemmy w
Wilhelmie Tellu
Rossiniego, Zima i Phani w
Les Indes galantes
Rameau. W 2006 roku zaśpiewała partię Echa w
Ariadnie na Naxos
R. Straussa i Valencienne w
Wesołej
wdówce
z Operą Flamandzką. Podczas letniego Festiwalu w Alden Biesen była Musettą w
Cyganerii
Pucciniego. W 2007 roku śpiewała w operach Montever
-
diego z Operą Holenderską, była Wendlą w
Frühlings Erwachen
(Benoit Mernier) w brukselskiej La Monnaie, gdzie została też zaproszona do wykonania partii
Amandy w
Le Grand Macabre
. Partię tę wykonywała później w Teatro dell’Opera di Roma (2009) i podczas Festiwalu w Adelajdzie w Australii (2010). W 2008
roku zaśpiewała w operze
Lady Sarashina
na scenie Opéra de Lyon. Wystąpiła jako Adela w wersji koncertowej
Zemsty nietoperza
oraz jako Zerlina w
Don
Giovannim
Mozarta z Filharmonią Arnhem. W 2009 roku ponownie gościła w Lyonie, tym razem w
Le Vin Herbé
Martina. Zaśpiewała w
Mojżeszu i Aaronie
Schönberga (reż. Willy Decker) na Festiwalu Ruhrtriënnale w Bochum. Do jej ostatnich osiągnięć należą: debiut w Royal Opera House Covent Garden w
Rusałce
Dvořáka, występy w
Kopciuszku
Masseneta,
Edypie
Martinu,
Parsifalu
Wagnera na scenie La Monnaie, w
Le Grand Macabre
Ligetiego (Teatro Colon, Buenos
Aires),
Don Giovannim
(Ried, Austria),
Porach roku
Haydna z Philippe’em Herreweghe (Belgia), tournée po Włoszech z Fransem Brüggenem oraz w
Requiem
Fauré pod batutą Eda Spanjaarda (Concertgebouw). Nagrała CD ze
Stabat mater
Dvořáka (dyrygent Philippe Herreweghe). Wystąpiła w
Europeras
Johna Cage’a
na Ruhrtriennale. (fot. arch. artystki)
A N U
k o
M S I
Sopran. Pochodzi z Finlandii. Jej szeroki repertuar obejmuje muzykę od renesansowej po współczesną.
W dorobku ma ponad 40 partii operowych, m.in.: Lulu,
Zerbinettę, Norinę, Nannettę, Gildę, Susannę, Rosa
-
lindę, a także role w
Słowiku
(Strawiński),
Le Grand Macabre
(Ligeti),
Philomela
(James Dillon).
Neither
Mor
-
tona Feldmana to jedna z jej popisowych partii (wykonywała ją podczas Festiwalu w Salzburgu). Specjalnie
dla niej George Benjamin napisał
Into the Little Hill
.
Śpiewa w całej Europie i USA. Występowała z wieloma znakomitymi orkiestrami, były to m.in.: Filharmonia
Berlińska, Los Angeles Philharmonic, Wiedeńska Orkiestra Symfoniczna, San Francisco Symphony Orche
-
stra, New York Philharmonic, Filharmonia Rotterdamska, Birmingham Symphony Orchestra, SWR Stuttgart,
London Sinfonietta, Ensemble Modern. Współpracowała ze znanymi dyrygentami, takimi, jak:. Sir Roger
Norrington, Esa-Pekka Salonen, Franz Welser-Möst, Sakari Oramo, Heinz Holliger, Allan Gilbert, Oliver
Knussen, Jukka-Pekka Saraste, Peter Eötvös i George Benjamin. W 1988 roku zaczęła się jej współpraca
z Salonenem, zapoczątkowała ją prapremiera opery
Floof
, potem przyszło nagranie płytowe i blisko 30 występów na całym świecie. Salonen skomponował też
utwór orkiestrowy
Wing on Wing
, aby zaprezentować koloraturowe głosy sióstr-bliźniaczek Komsi; podobnie zrobiła Unsuk Chin w swoim utworze
Cantatrix
Sopranica
. Artystka z powodzeniem występuje także w repertuarze koncertowym. Często wykonuje takie utwory, jak:
Chansons de Jeunesse
Debussy’ego,
Chantefleurs et Chantefables
Lutosławskiego,
Luonnotar
Sibeliusa,
II
,
IV
i
VIII
Symfonia
Mahlera,
Leino Songs
Saariaho (napisany specjalnie dla niej),
Kafka
Fragments
György’a Kurtaga,
White as Jasmine
Jonathana Harleya,
Natural History
Judith Weir,
Leçons de Ténèbres
Couperina,
Faust Scenes
Schumanna,
II kwartet smyczkowy
Schönberga, utwory Varèsego na sopran i orkiestrę. Koncertuje z zespołami: Hessische Rundfunk Frankfurt, Accademia di Santa Cecilia
w Rzymie i Orchestre Philharmonique de Radio France. W 2006 roku założyła w swoim rodzinnym mieście Kokkola na zachodnim wybrzeżu Finlandii zespół
operowy West Coast Kokkola Opera, z którym pracuje do dziś. Wspólnie przygotowali:
Wesele Figara
,
Zemstę nietoperza
, dyptych Pucciniego/Carissimiego
Offerere
,
Lulu
Berga,
Döbeln
Fagerlunda,
Carmen
Bizeta i
Czarodziejski flet
Mozarta. WCKO została uhonorowana Fińską Państwową Nagrodą Artystyczną
(2008) za innowacyjność, energię i muzyczną doskonałość, a artystka otrzymała nagrodę Fińskiej Fundacji Kultury. Wśród jej osiągnięć w ostatnich sezonach
są:
Lulu Suite
Berga z Bayerische Rundfunk pod dyrekcją Franza Welser-Mösta,
Illuminations
Brittena w Wiener Musikverein, rola tytułowa w nowym dziele Johna
Zorna w New York City Opera, występ na Festiwalu w Salzburgu w
Neither
Feldmana. W swoim dorobku ma nagrania dla wytwórni: Deutsche Grammophon,
Hänssler Classic, Warner, Ondine, BIS i Alba. W 2011 roku ukazały się:
Leino Songs
Saariaho (Ondine) oraz
Being Beauteous
(Alba) z utworami Brittena, Hen
-
zego, Castiglioniego, Schönberga i Szymanowskiego; a ostatnia płyta
Coloratura
(2012) zawiera arie takich kompozytorów, jak: Gliere, Zorn, Mozart, Aljabiev
i Delibes. (fot. arch. artystki)
p e t e r
B
o r
D I N G
Śpiewak holenderski. Jeden z najbardziej wszechstronnych barytonów swojego pokole
-
nia. Sztuki wokalnej uczył się pod kierunkiem Jana Handersona. Studia w Konserwatorium
im. Sweelincka w Amsterdamie ukończył z wyróżnieniem, naukę kontynuował w londyń
-
skiej Guildhall School of Music and Drama. Jego bogaty repertuar obejmuje wszelkie
formy teatru muzycznego. Karierę zaczynał jako główny baryton liryczny w teatrach miej
-
skich w Brunszwiku i Darmstadt, aby w końcu dołączyć do słynnego Aalto-Musiktheater
w Essen. Jest regularnym gościem wielu niemieckich teatrów operowych: Staatsoper
Stuttgart, Staatsoper Hannover, Deutsche Oper am Rhein, Nationaltheater Mannheim,
Oper Frankfurt. Wykonuje partie mozartowskie oraz repertuar włoski i francuski. Śpiewał
m.in. role tytułowe w
Cyruliku sewilskim
oraz
Peleasie i Melizandzie
, za które zdobył uzna
-
nie krytyków i publiczności po występach w Theater an der Wien, Staatsoper Stuttgart,
Staatsoper Hannover, Staatstheater Braunschweig oraz Aalto-Musiktheater w Essen. Jeśli
chodzi o muzykę współczesną, kreował główne role w operach takich kompozytorów,
jak: Peter Eötvös i Michael Jarrell (Opéra National de Lyon, Grand Théâtre de Genève,
Monachijskie Biennale). Wychowany na repertuarze operetkowym, jest poszukiwanym odtwórcą partii amantów w takich dziełach, jak:
Wesoła wdówka
,
Zemsta nietoperza
i
Księżniczka czardasza
; odnosi także sukcesy w klasycznych musicalach Bernsteina, Kerna, Portera
czy Sondheima. W repertuarze ma ponadto pasje Bacha,
Pieśń o ziemi
Mahlera,
Carmina burana
Orffa oraz inne wielkie utwory koncertowe.
Międzynarodowa kariera artysty to efekt występów podczas Bregenz Festival, Wiener Festwochen w Theater an der Wien, na Monachijskim
Biennale (prapremiera
Ramanujan
), w Opéra Comique w Paryżu, Opéra National de Lyon, Grand Théâtre de Genève, Theater Basel, Operze
Budapeszteńskiej, Nationale Reisopera w Holandii oraz na estradach i scenach koncertowych w Amsterdamie, Brukseli, Antwerpii, Kolonii,
Madrycie, Barcelonie, Lizbonie i Waszyngtonie. Współpracował z takimi dyrygentami, jak: Marc Albrecht, Philippe Auguin, Peter Eötvös, Adam
Fischer, Carlo Franci, Yakov Kreizberg, Helmuth Rilling, Stefan Soltesz i Lothar Zagrosek. (fot. arch. artysty)
S A
l o
M
e
k
A M M
e r
Mezzosopran. Pochodzi z Niemiec. Studia muzyczne (gra na wiolonczeli) odbyła w latach
1977-1984 pod kierunkiem Marii Kliegel i Janosa Starkera w Essen. W 1983 roku otrzy
-
mała angaż do teatru w Heidelbergu, gdzie wystąpiła w wielu sztukach, musicalach i ope
-
retkach. W 1988 roku przeniosła się do Monachium, aby rozpocząć zdjęcia do
Die zweite
Heimat
w reżyserii Edgara Reitza. Pracując nad tym monumentalnym przedsięwzięciem
filmowym rozpoczęła formalne studia wokalne, m.in. pod kierunkiem Yarona Windmüllera.
W 2004 roku
Heimat 3
, kolejna część cyklu
Heimat
, miała premierę w Wenecji i transmi
-
towana w całej Europie, dała artystce okazję do zaprezentowania skali swoich możliwości
w roli Clarissy. Jej talent i umiejętności wykraczają poza granice muzyczne, a repertuar
nie poddaje się kategoryzacji, gdyż składa się nań muzyka awangardowa, wirtuozowskie
eksperymenty głosowe, klasyczny melodramat, recitale pieśni, poezja dadaistyczna, jazz
i piosenki z Broadwayu. Występując jako śpiewająca aktorka i grająca aktorsko śpiewaczka ma fascynującą osobowość sceniczną zarówno
w kabarecie, jak i w rolach teatralnych. Wiele utworów muzyki współczesnej było jej dedykowanych i przez nią po raz pierwszy wykonanych
w kraju i na świecie. Zainspirowani jej głosem i wyjątkową ekspresyjnością, komponowali dla niej m.in.: Helmut Oehring, Wolfgang Rihm,
Georges Aperghis, Bernhard Lang, Luca Lombardi, Jörg Widmann. Jej repertuar obejmuje klasyczne utwory muzyki współczesnej:
Pierrot
Lunaire
i
II kwartet smyczkowy
Schönberga,
Die sieben Todsünden
Weilla,
La fabbrica illuminata
Luigiego Nony, utwory Cage’a, Berio, Zende
-
ra, Rihma i Kurtága, pieśni Brechta i Eislera, a także rolę Elizy Doolittle w
My Fair Lady
. Występowała z powodzeniem w wielu współczesnych
operach, m.in. w:
Das Mädchen mit den Schwefelhölzern
Helmuta Lachenmanna w Staatstheater Stuttgart i Opéra National de Paris,
Das
Gesicht im Spiegel
Jörga Widmanna w Bayerische Staatsoper,
Die Odyssee – Ein Atemzug
Isabel Mundry w Deutsche Oper Berlin. Jest także
pedagogiem, uczy teorii i wykonawstwa muzyki współczesnej w Konserwatorium Monachijskim. (fot. Ch. Hellhake)