Warszawa: 8. Międzynarodowy Festiwal Sztuki Butoh „Butohpolis”, plakat: materiały własne organizatora
Od 15 do 21 kwietnia 2026 roku w Warszawie po raz ósmy zagości „Butohpolis” – Międzynarodowy Festiwal Sztuki Butoh. W ramach tegorocznej edycji festiwalu 18 kwietnia Grupa WoRaZu z Polski przedstawi Technosis. To infinity and beyond, a Benas Šarka z Litwy zaprezentuje performans Przez, inspirowany dramatem Król Lear Williama Szekspira. Wstęp wolny.
Benas Šarka Przez
Mimo, że odwołuje się do klasyki światowej literatury, spektakl Przez jest na wskroś awangardowy. Artysta Benas Šarka odważnie, a nieraz i ryzykownie łączy elementy performansu, tańca i teatru jarmarcznego w jedną całość. Niektórzy doszukują się w tym przedstawieniu odniesień także do japońskiego tańca butoh, jednak artysta nie przywiązuje się do żadnych określeń ani terminów. Mówi, że w jego sztuce najważniejszy jest intuicyjny ruch. Powraca do czasów, kiedy nie istniało nawet słowo „teatr”.
Według reżysera i wykonawcy, człowiek nie zmienił się od tysięcy lat, dlatego próbuje opowiadać o nim bez słów, poprzez ruch – językiem ciała i duszy, czerpiąc ze spuścizny (w jego przypadku fińskiej i litewskiej) oraz mitycznej pamięci dawnych kultur. W swoich performansach ukazuje sprzeczności tkwiące w człowieku: delikatność i brutalność, miłość i nienawiść. Wyraża je za pomocą różnych środków: żelaza, piór, futra, liny i lnianego płótna. W spektaklu ważna jest też muzyka, która pobudza wyobraźnię odbiorców.
Spektakl uważany jest za jedno z najwybitniejszych osiągnięć alternatywnej sceny teatralnej na Litwie i był już prezentowany na międzynarodowych festiwalach teatralnych m.in.: w Niemczech, Armenii, Rosji, Finlandii i na Łotwie.
Benas Šarka jest jedną z czołowych postaci sztuki niezależnej na Litwie, działającą na styku teatru, tańca współczesnego i performansu. Šarka studiował reżyserię teatralną na wydziale w Kłajpedzie Państwowego Konserwatorium i założył niezależny teatr „Gliukai”, który balansuje na granicy performansu. Tworzy autorskie spektakle i działania performatywne, a także uczestniczy w projektach innych reżyserów i artystów jako aktor gościnny lub performer. W pewnym stopniu twórczość Šarki rezonuje z koncepcją performansu Butoh. W swojej pracy Šarka odważnie pozostawia dużo miejsca na improwizację, ignorując to, co dziś zwyczajowo nazywa się teatrem, a sztukę współczesną określa jako „senność”. Teatr „Gliukai”, który założył, charakteryzuje następująco: „Każdy z naszych aktorów żył własnym życiem, robiąc to, co chciał — również na scenie: jedni malowali, inni grali bluesa, jeszcze inni tańczyli lub przechodzili przemiany. Teatr jest wszystkim: całością zjawisk, przemian, dźwięków i blaskiem istnienia; jest tym, co płynie w twojej krwi. Jedyna różnica polega na tym, czy ludzie z tego żyją, czy dla tego żyją”. Benasa Šarkę można również opisać jako „białego szamana”, eksperymentującego z obrazem, dźwiękiem, materią, przestrzenią i snami. Jego praktyka wykracza poza konwencjonalne definicje teatru, performansu, a nawet samej sztuki, ponieważ wszystko, co robi, jest nierozerwalnie związane z jego życiem, snami oraz (de)materializacjami w różne formy i tożsamości. Šarka nie jest jedynie artystą — taka etykieta byłaby redukująca i ograniczająca. Jest czymś więcej: meta-artystą, alter-artystą.
***
Wydarzenie towarzyszące:
19 kwietnia (niedziela) o godz. 16.30 w Teatrze Akt (ul. Łaziebna 9) odbędzie się wykład Ingridy Ragelskienė pt. Rytualny rdzeń sztuki performatywnej Benasa Šarki. Wstęp wolny.
Benas Šarka, fot. LVanseviciene / materiały promocyjne organizatora 8. Butohpolis
Grupa WoRaZu Technosis. To infinity and beyond
Technosis to choroba człowieka uzależnionego od technologii, polegająca na utracie zdolności bezpośredniego odczuwania życia w czasie teraźniejszym i ciągłego mylenia porządku naturalnego z tym, co wymyślone bądź zaprojektowane. Termin ten zaproponował już w 1973 roku śląski filozof Józef Bańka. Technosis prowadzi do odrealnienia, poczucia pustki, braku sensu, degradacji ciał i środowiska, depresji oraz głębokiej samotności. Społeczeństwa dotknięte technosis wpadają w urojenia będące efektem sprzężeń zwrotnych. Wierzą, że nowe, potężniejsze technologie mogą rozwiązać problemy przez samą technologię powodowane. W takim rozumieniu technosis jest wadliwym mechanizmem przystosowawczym do nienaturalnych warunków życia. Obecnie radykalnym i jaskrawym przykładem urojeń technosis są dążenia kliki milionerów i miliarderów z doliny krzemowej. Pragną oni akceleracji ludzkiej ewolucji, ustawienia jej w torach, które oni sami wyznaczą, stając się akuszerami nowego rodzaju nieśmiertelnej świadomości i nieśmiertelnych ciał. Język tańca butoh, oparty po części na pierwotnych korzeniach kultury i sztuki, zachęca nas do pytania o znaczenie człowieczeństwa i przyszłość pochodzącego z ziemi ciała w kosmicznej (to infinity and beyond) i cyfrowo sfragmentaryzowanej rzeczywistości. Spektakl to praktyka oporu przeciwko redukcji ludzkiej świadomości do dających się zapisać na twardym dysku wzorcom aktywności elektrycznej mózgu. Dawka przypominająca szczepionki przeciwko technosis. Bunt „powolnego” ciała przeciwko zbyt szybkiej ewolucji myśli.
Wojciech Matejko tak mówi o sobie i swojej twórczości:
Butoh traktuję nie tylko jako sztukę performatywną, ale również nie religijną praktykę rytualną i potężne narzędzie transformacji ciała/umysłu. Butoh uczyłem się od Atsushiego Takenouchiego, Kena Maia, Daia Matsuoki, Tetsuro Fukuhary i Sylwii Hanff. Oprócz mojej pasji do tańca od wielu lat działam na rzecz Osiedla Jazdów w Warszawie, gdzie koordynuję największe oddolne centrum kultury w Polsce – Otwarty Jazdów. W 2018 roku wykonywałem taneczne rytuały w każdy nów i pełnię księżyca – w sumie 24 występy w przestrzeni publicznej w Polsce i Europie, wykonywane dokładnie w momencie kulminacji pełni i nowiów. Jestem autorem koncepcji i wykonawcą tanecznego i ekologicznego filmu Sektor o przekopie Mierzei Wiślanej, który w 2021 roku otrzymał nagrodę najlepszego filmu „360 video” na Sehsüchte Film Festival.
Rafał Iwański – artysta dźwięku, perkusista i producent muzyczny, z wykształcenia etnolog (UMK w Toruniu). Współzałożyciel toruńskiej grupy HATI, bydgosko-toruńskich zespołów Innercity Ensemble (2011–2021), Kapital (2013–2018) i ||ALA|MEDA|| (od 2014; zespół znany też pod nazwą ALAMEDA 5), projektu audiowizualnego z pogranicza muzyki i astronomii Voices of the Cosmos oraz powstałej w Warszawie w 2019 roku taneczno-muzycznej Grupy WoRaZu, prezentującej spektakle z kręgu butoh i teatru awangardowego.
Wojtek Matejko, fot. Elżbieta Suchecka / materiały promocyjne organizatora 8. Butohpolis
O tegorocznej edycji festiwalu
Butohpolis: Miasto Snów i Śnienia – wspólnota, troska, utopia
Butohpolis to nie tylko festiwal sztuki – to żywy organizm, interdyscyplinarna i transkulturowa przestrzeń, w której butoh objawia się jako ruch życia sam w sobie. Zrodzone na styku Wschodu i Zachodu, butoh przeszło długą drogę od „tańca ciemności” ku temu, co dziś nazywamy post-butoh. Wychodzimy poza skostniałe formy i estetyczne stereotypy. Wierzymy, że każda awangarda, by nie stać się martwym „arcydziełem”, musi nieustannie zadawać pytania także o samą siebie. Butoh to fraktalny twórczy pęd, który wciąga w siebie wszystkie sfery rzeczywistości – zwłaszcza te, od których odwracamy wzrok.
Nazwa festiwalu nawiązuje do starogreckiej idei polis – wzorca wspólnoty i funkcjonowania państwa-miasta. W Butohpolis to pojęcie staje się punktem wyjścia do pytań o kondycję ponowoczesnego świata. Żyjemy w czasach zapaści znanych nam systemów. W obliczu wojen toczących się tuż obok nas, ponownie konfrontujemy się z cieniem – zjawiskami, które miały już nigdy nie powrócić. To właśnie w tej konfrontacji budzi się jednak najgłębsze współczucie i ponadnarodowa jedność. Zaciera się dychotomia my – oni, ja – ty.
Tegoroczną edycję otwiera Butoh Rave Art pod hasłem wiodącym dla całego Festiwalu: „Wspólnota, troska, utopia”. Te słowa coraz częściej można spotkać w przestrzeni publicznej, ale trzeba je na nowo zdefiniować. Nowa utopia to nadzieja na lepszy świat, ale też porzucenie naiwności i wejście w mrok, by wydobyć z niego światło. Butohpolis to poszukiwanie nowych rytuałów transformacji i nowego sensu wspólnoty, w której nauczymy się znowu dbać o siebie, siebie nawzajem, o inne istnienia i o planetę.
Butoh, w swojej najgłębszej istocie, jest zanurzone we wrażliwości ekosomatyki i głębokiej ekologii – jedności człowieka i innych istnień. Nie jest tylko spektaklem do oglądania – to proces, w który wchodzimy wspólnie. Tancerze-performerzy i widzowie stają się jednością, zanurzając się w labiryncie luster, z którego każdy wychodzi odmieniony.
Zapraszamy Was do wejścia w to doświadczenie całym ciałem, sercem i umysłem. Stańmy twarzą w twarz z najtrudniejszymi pytaniami, by wspólnie wykreować nowy sens bycia razem.
Butohpolis to utopijne miasto Snów i Śnienia. To przestrzeń surrealistów, dadaistów – szalonych wywrotowców i rewolucjonistów ducha. Będą je z nami współtworzyć wspaniali artyści z różnych miejsc świata. Uta Bekaia – wybitny artysta multimedialny wraz z tancerzami butoh i gruzińskim Dj Citizens Union zapraszają do zanurzenia się w immersyjne wspólnotowe doświadczenie mityczno-rytualnej przestrzeni Śnienia – Butoh Rave Art. Film Alisy Berger Niewidzialni ludzie zabierze nas w poetycką podróż do świata niewidzialnych ciał i gestów. Conan Amok rozmontuje – na poziomie ciała – zachodni obraz świata zorganizowanego wokół jednego, uprzywilejowanego widza. Imre Thormann i Elena Ciardella w poetyckim i hipnotycznym spektaklu złożą hołd śmierci jako nauczycielce życia. Joanna Sarnecka poprowadzi nas ścieżką na granicy, by wezwać życie oraz czułą towarzyszkę szepczącą o stawaniu się częścią lasu. Wojciech Matejko i grupa WoRaZu zaszczepią nas przeciwko najgroźniejszej współczesnej chorobie – technosis. Cezary Molenda – w swoim performansie na wzór pradawnego rytuału – zaklinać będzie żywioły oczyszczenia i przemiany. Olivier de Sagazan wraz z Alyzée Soudet-Polaris zabiorą nas w niezwykle intensywną przestrzeń zawieszoną pomiędzy tańcem a transem, w której dwoje ludzi rzeźbi w glinie umieszczonej na ich ciałach, poddając siebie nawzajem mutacji, tworząc dialog, fuzję, rywalizację i miłość. Performanse Sagazan’a od lat fascynują widzów na całym świecie, a krytycy określają je jako jedne z najbardziej oryginalnych i niezwykłych doświadczeń scenicznych, które przekraczają granice tradycyjnego teatru.
Czym jest sztuka butoh? Sztuką, życiem, a może sztuką życia? Benasa Šarka – „biały szaman” sztuki niezależnej na Litwie i jeden z jej czołowych przedstawicieli odpowiada: „Teatr jest wszystkim – całością zjawisk, przemian, dźwięków i blaskiem istnienia; jest tym, co płynie w twojej krwi. Jedyna różnica polega na tym, czy ludzie z tego żyją, czy dla tego żyją”.
Do zobaczenia w Butohpolis!
Sylwia Hanff
Kuratorka i dyrektorka artystyczna Festiwalu Butohpolis
PROGRAM
15 kwietnia (środa)
godz. 19.00–21.00
bezpłatne wejściówki na stronie Pawilonu
Pawilon tańca i innych sztuk performatywnych, ul. Wybrzeże Kościuszkowskie 22
Butoh Rave Art
Butoh: Conan Amok (Japonia), Limen Butoh Kolektyw (Polska)
Kostiumy i video-art: Uta Bekaia (Gruzja), DJ: Citizens Union (Gruzja)
16 kwietnia (czwartek)
godz. 19.00
wstęp wolny
Służewski Dom Kultury, ul. Jana Sebastiana Bacha 15
Joanna Sarnecka (Polska) LifeLocation
Imre Thormann i Elena Ciardella (Francja/Włochy) Hołd dla śmierci
18 kwietnia (sobota)
godz. 18.00
wstęp wolny
Teatr Akt, ul. Łaziebna 9
Grupa WoRaZu (Polska) Technosis. To infinity and beyond
Benas Šarka (Litwa) Przez
19 kwietnia (niedziela)
wstęp wolny
Teatr Akt, ul. Łaziebna 9
godz. 16.30
wydarzenie towarzyszące: Rytualny rdzeń sztuki performatywnej Benasa Šarki – wykład Ingridy Ragelskienė
godz. 18.00 performanse
Cezary Molenda (Polska) Przed oczyszczeniem – wojna
Conan Amok (Japonia) Multi Layered Body: Animal
20 kwietnia (poniedziałek)
godz. 19.30
wstęp wolny
Polsko-Japońska Akademia Technik Komputerowych, ul. Koszykowa 86, Aula B1
Film: Niewidzialni ludzie, reżyseria: Alisa Berger (Niemcy/Francja)
21 kwietnia (wtorek)
godz. 19.00
bilety: www.biletomat.pl
Centrum Sztuki Współczesnej – Zamek Ujazdowski, ul. Jazdów 2, Laboratorium, Sala im. Wojciecha Krukowskiego
Olivier de Sagazan i Alyzée Soudet-Polaris (Francja) Hybridation
Więcej: https://www.facebook.com
REALIZATORZY
Organizator: Stowarzyszenie „Akademia Umiejętności Społecznych”
Organizator wspierający: Limen Butoh
Kuratorka i dyrektorka artystyczna: Sylwia Hanff
Strona festiwalu: https://www.facebook.com/Butohpolis
Projekt współfinansowany przez m.st. Warszawa.
Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego, w ramach programu „Taniec”, realizowanego przez Narodowy Instytut Muzyki i Tańca.
PARTNERZY:
Pawilon tańca i innych sztuk performatywnych
Teatr Akt
CSW U-Jazdowski
Służewski Dom Kultury
Polsko-Japońska Akademia Technik Komputerowych
PATRONI MEDIALNI
Strona tańca
e-teatr
WSPARCIE MEDIALNE
Portal taniecpolska.pl
