Województwo dolnośląskie / powiat Legnica / Legnica
Zespół reprezentuje mniejszość etniczną Łemków. Założony został jesienią 1991 roku, a od 1992 roku działa jako niezależne stowarzyszenie społeczno-kulturalne. Jego twórcą i kierownikiem artystycznym jest Jerzy Starzyński. Na program zespołu składają się zarówno programy autentyczne, jak i artystycznie opracowane. Niemal w całości jest to program autorski zespołu, tworzony z własnych materiałów etnograficznych. Oprócz pieśni i tańców łemkowskich, w jego wykonaniu można było zobaczyć fragment „Łemkowskiego Wesela”, widowisko „Fedory” (fragment posiadów), „Sobitky”, „W korczmi”. Zespół jako pierwszy zrekonstruował stroje łemkowskie z różnych części Łemkowszczyzny. Jest członkiem CIOFF i IOV. Reprezentował kraj na kilkudziesięciu festiwalach na całym świecie, m. in. w Chinach, Gruzji, Meksyku, Indiach, Hiszpanii, Indonezji, Portugalii, Peru, Izraelu, Francji, Palestynie, Niemczech, Iraku, na Gwadelupie (Karaiby), we Włoszech, a ostatnio na Światowym Festiwalu Kultury i Sztuki w Istambule (Turcja). Jest m. in. dwukrotnym laureatem Nagrody im. Oskara Kolberga (zespół jako całość i oddzielnie kapela), Złotej Odznaki Honorowej „Zasłużony dla Województwa Dolnośląskiego” oraz „Rudolfiny” – Nagrody za Zasługi dla Województwa Legnickiego. Zespół nagradzany był także na Międzynarodowym Festiwalu Folkloru Ziem Górskich w Zakopanem, Festiwalu Folkloru Górali Polskich w Żywcu, Ogólnopolskim Festiwalu Kapel i Śpiewaków Ludowych w Kazimierzu nad Wisłą, Ogólnopolskim Festiwalu Kultury Wsi Polskiej w Kielcach, Festiwalu „Ziemia i Pieśń ” w Szprotawie oraz Festiwalu „Music World” we włoskim Fivizzano. Od 2002 roku przy Zespole „Kyczera” działa Łemkowski Dziecięcy Zespół Folklorystyczny „Kyczerka”, Do tej pory przez szeregi „Kyczery” i „Kyczerki” przewinęło się ponad pół tysiąca młodych artystów. Obecnie w kilku grupach wiekowych „Kyczery” i „Kyczerki” na próbach i koncertach spotyka się blisko 120 osób. Warto zauważyć, że działalność stowarzyszenia „Kyczera” wykracza daleko poza zakres działalności artystycznej. Zespół jest organizatorem Międzynarodowego Festiwalu Folklorystycznego „Świat pod Kyczerą”, organizuje wystawy, konferencje naukowe, warsztaty artystyczne. Prowadzi też największa w świecie bibliotekę łemkowską, archiwum i izbę etnograficzną. Publikuje też książki, wydaje rocznik naukowy „Caryna” poświęcony historii, kulturze, językowi, literaturze i sztuce Łemków.
Kierownictwo i kadra zespołu
Choreograf, badacz kultury łemkowskiej, kierownik zespołu: Jerzy Starzyński
Choreograf, opiekun grupy tanecznej: Anna Oleśniewicz
Instruktor śpiewu białego: Oksana Terefenko-Horoszczak
Asystent choreografa, praca z dziećmi: Julia Szafran
Muzyka, kapela: Hanna Kierc
Muzyk, akompaniament: Sławomir Starzyński
Nagrody i szczególne osiągnięcia:
– Nagroda im. Oskara Kolberga (dwukrotnie: kapela i zespół),
– Złota Odznaką „Zasłużony dla Województwa Dolnośląskiego”,
– „Rudolfina” − Zasłużony dla Województwa Legnickiego,
– nagrody na Międzynarodowym Festiwalu Folkloru Ziem Górskich w Zakopanem (w różnych kategoriach, kilkakrotnie),
– nagrody na Festiwalu Folkloru Górali Polskich w Żywcu (w różnych kategoriach, kilkakrotnie),
– laureat Ogólnopolskiego Festiwal Kapel i Śpiewaków Ludowych w Kazimierzu nad Wisłą,
– laureat Festiwalu Kultury Wsi Polskiej w Kielcach,
– laureat Festiwalu „Ukraiński Śpiew w Świecie” w Kijowie,
– Grand Prix (dwukrotnie) na Festiwalu „Music World” we włoskim Fivizzano,
– organizowany przez Zespół Międzynarodowy Festiwal Folklorystyczny „Świat pod Kyczerą” trzy razy pod rząd (2023−2025) uhonorowany został przez Komitet Wykonawczy FIDAF tytułem „FIDAF Best Festival Award”.
